Freedom For Burma

ဒီေန့ Fermi questions ေတြ အေၾကာင္း နည္းနည္း ဖတ္ျဖစ္တယ္။

A "Fermi question" is a question in physics which seeks a fast, rough estimate of quantity which is either difficult or impossible to measure directly.

တစ္ခ်ိဳ့ ေမးခြန္းေတြကို ေတြးေတာ ဆင္ျခင္မွဳ (intuitive way) နဲ့ ခန့္မွန္း အေျဖထုတ္ဖို့ ႏိုဘယ္ဆုရ ရူပေဗဒ ပညာရွင္ Enrico Fermi ရွာေဖြေတြ့ရွိခဲ့တဲ့ နည္းျဖစ္လို့ Fermi questions လို့ ေခၚတာပါ။ Guess + estimate = guesstimating ေပါ့။ ဥပမာ - How many golf balls can fit in a school bus? How many piano tuners are in New York City? အဲဒီေမးခြန္းေတြကို ေျဖပုံေျဖနည္း သိခ်င္ရင္ေတာ့ ဒီမွာ သြားဖတ္လို့ ရပါတယ္။

Fermi questions ေတြကို job interview ေတြမွာ ေမးေလ့ ရွိပါတယ္လို့ သိရပါတယ္။ (အမ်ားအားျဖင့္ အလုပ္နဲ့ေတာ့ သက္ဆိုင္ေလ့ မရွိဘူး။)

သူ့နည္းအတိုင္း တစ္ခု စဥ္းစားထားတာ ရွိတယ္။

ေတာင္ၾကီးျမိဳ့မွာ ဆံပင္ညွပ္ဆရာ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ ရွိသင့္သလဲ။


- ေတာင္ၾကီးျမိဳ့ လူဦးေရက တစ္သိန္းခြဲေလာက္ ရွိတယ္ ထားပါေတာ့။
- ဦးဇင္း၊ မယ္သီလရွင္ နဲ့ ကေလးငယ္နဲ့ တစ္ခ်ိဳ့သူေတြဟာ ဆိုင္မွာ ဆံပင္ ညွပ္ေလ့ မရွိတဲ့ အတြက္ လူဦးေရအားလုံးရဲ့ တစ္၀က္ ၇ေသာင္းခြဲေလာက္ကို ဆိုင္မွာ ဆံပင္ညွပ္ေလ့ရွိတဲ့ လူဦးေရအျဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။
- လူတစ္ခ်ိဳ့က တစ္လမွာ တစ္ခါေလာက္ ဆံပင္ညွပ္ျပီး တစ္ခ်ိဳ့က ေလးလ၊ ေျခာက္လ၊ တစ္ႏွစ္ေလာက္မွ ဆံပင္ တစ္ခါ ညွပ္ပါတယ္။ တစ္ႏွစ္မွာ တစ္ၾကိမ္ သို့မဟုတ္ သုံးၾကိမ္ေလာက္ ဆံပင္ ညွပ္ၾကတယ္ဆိုေတာ့ ေယဘုယ်အားျဖင့္ တစ္ႏွစ္မွာ ႏွစ္ၾကိမ္ ညွပ္တယ္ လို့ ယူဆရင္
- (75,000 x 2) / 365 ~ 410 === တစ္ရက္မွာ ပ်မ္းမွ် လူေလးရာေလာက္က ဆံပင္ညွပ္ဖို့ ဆိုင္ကို သြားၾကပါလိမ့္မယ္။
- ဆံပင္ တစ္ခါညွပ္တာကို ၁၅မိနစ္ကေန နာရီ၀က္ၾကာတတ္တဲ့အတြက္ ၂၀ မိနစ္ကို ပ်မ္းမွ်ယူရင္ တစ္ရက္ကို ဆံပင္ညွပ္ဖို့အတြက္ (410x20 = 8200 minutes) အခ်ိန္ေပးရျပီး တစ္နွစ္မွာ (8200x365=3143,000minutes =52,383 hours) လိုပါမယ္။
- ဆံပင္ညွပ္ဆရာ တစ္ေယာက္ဟာ တစ္ရက္ကို အမ်ားဆုံး ၁၀ေယာက္ ညွပ္ေပးႏိုင္တယ္လို့ထားပါေတာ့။ တစ္ေယာက္ကို ပ်မ္းမွ် မိနစ္ ၂၀ အခ်ိန္ယူရင္ တစ္ရက္ကို (20x10=200minutes per day) တစ္ရက္မွာ ငါးရက္ အလုပ္လုပ္ရင္ တစ္ႏွစ္မွာ (200 x 5 x 52 = 52,000minutes ~ 867 hours) အလုပ္လုပ္ပါလိမ့္မယ္။
- ဒီေတာ့ ေတာင္ၾကီးျမိဳ့က လူေတြကို ဆံပင္ညွပ္ဖို့ ဆံပင္ညွပ္ဆရာ (52,383/867=60.4) ၆၁ ေယာက္ရွိရင္ လုံေလာက္ပါတယ္။

ေတာင္ၾကီးျမိဳ့မွာ ဆံပင္ညွပ္ဆရာမေျပာနဲ့ ဆံပင္ညွပ္ဆိုင္ေတာင္ (တစ္ေယာက္ထဲဖြင့္ထားတဲ့ ဆိုင္ေလးျဖစ္ျဖစ္ အမ်ားနဲ့ ဖြင့္ထားတဲ့ ဆိုင္ၾကီးျဖစ္ျဖစ္) စုစုေပါင္း ၆၀ ေက်ာ္မယ္လို့ ထင္ပါတယ္။ (က်မတို့ အိမ္ေရွ့မွာေတာင္ ႏွစ္ဆိုင္ရွိတယ္။) ဒီေတာ့ Fermi ရဲ့ ေတြးေတာနည္းအရဆိုရင္ ေတာင္ၾကီးျမိဳ့မွာ ဆံပင္ညွပ္ဆိုင္ ထပ္မလိုအပ္ေတာ့ဘူး။ :D ဘာရယ္မွေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ အပ်င္းေျပ ေပါ့။ ၾကိဳက္သလို အျမင္ ကြဲလြဲႏိုင္ပါတယ္။

Fermi questions ေတြကို ဖတ္မိေတာ့ မူလတန္းတုန္းက ကေလးမ်ားေန့ကို သြားသတိရတယ္။ ကေလးမ်ားေန့ကိုေတာ့ ေတာင္ၾကီး TTC မွာ တက္ခဲ့ဖူးတဲ့သူတုိင္း အျမဲ အမွတ္ရေနမွာပါ။ ႏွစ္တိုင္း ေဖေဖၚ၀ါရီ ၁၃ မွာ ကေလးမ်ားေန့လုပ္ရင္ ေပ်ာ္ပြဲရႊင္ပြဲေတြထဲက တစ္ခုကေတာ့ ေက်ာင္းထဲက အလံတိုင္နားမွာ အသီးအႏွံ မ်ိဳးစုံ (ပန္းသီး၊ လိေမၼာ္သီး၊ ဇီးသီ စသျဖင့္) ထည့္ထားတဲ့ အိတ္ တစ္အိတ္ ခ်ိတ္ထားတယ္။ [သၾကားလုံးေတြလည္း ပါတယ္ ထင္တယ္။ အတိအက်ေတာ့ မမွတ္မိေတာ့ဘူး။]အျမင့္ၾကီးမွာ ခ်ိတ္ထားတာေပါ့။ ျပီးရင္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား အားလုံးကို ပါ၀င္တဲ့ အသီးအႏွံ အမည္ေတြ ေရးထားတဲ့ စာရြက္ တစ္ရြက္စီ ေ၀ျပီးေတာ့ ခန့္မွန္း အေရအတြက္ ေရးခိုင္းတယ္။ အနီးစပ္ဆုံး မွန္ေအာင္ ခန့္မွန္းႏိုင္တဲ့သူက အဲဒီ အသီးအႏွံ တစ္ထုတ္လုံး ရမွာ။ က်မေတာ့ အျမဲတမ္း ခြက္ခြက္လန္ေအာင္ကို လြဲတယ္။ Enrico Fermi သာ ရွိေသးရင္ သူ့method ကို သုံးျပီး မွန္းလို့ ရမလားေတာ့ မေျပာတတ္ဘူး။